Małżeńska umowa majątkowa - co to takiego i co zapewnia?

W polskim prawie, w momencie zawarcia małżeństwa, powstaje “wspólność majątkowa”. Może ona zostać  zmodyfikowana na mocy zapisu, jakim jest umowa majątkowa małżeństwa. Umowę tę obie strony mogą podpisać jeszcze przed zawarciem małżeństwa.

Podstawowym ustrojem majątkowym po zawarciu małżeństwa, jest wspólnota majątkowa. Zgodnie z prawem, małżonkowie posiadają swoje własne majątki oraz majątek wspólny.

Majątek wspólny i osobisty - małżeńska umowa majątkowa

Majątek wspólny to wszystko, co małżonkowie nabyli podczas trwania małżeństwa. Wlicza się w to również wynagrodzenie za pracę. Z kolei majątek osobisty, to przedmioty i prawa nabyte przed zawarciem małżeństwa np. w drodze dziedziczenia, nagrody czy prawa autorskie.

Wspólność majątkową można poszerzyć lub ograniczyć za pomocą małżeńskiej umowy majątkowej. Strony nie mają tu jednak pełnej swobody w działaniu. W takim przypadku małżonkowie muszą skorzystać z katalogu wariantów ustroju majątkowego wskazanego przez krio. W drodze zmiany umowy strony mogą powrócić do ustroju wspólności majątkowej.

Małżeńska umowa majątkowa - wspólność poszerzona i ograniczona

Kiedy małżonkowie chcą poszerzyć wspólność - do majątku wspólnego zalicza się składniki majątkowe, które przy braku takiej umowy, weszłyby zgodnie z postanowieniami krio do majątków osobistych małżonków. Z kolei ograniczenie wspólności majątkowej polega na wyłączeniu z majątku wspólnego określonych składników. Występują tu jednak zasady w związku z którymi nie można swobodnie ograniczać wspólności majątkowej :

  1. majątek wspólny nie może przestać istnieć,
  2. nie może naruszać postanowień art. 3531 kc,
  3. nie można wykluczyć tych praw, które należą do obojga małżonków.

Jeśli te zasady są sprzeczne z celami małżonków, warto zastanowić się nad rozdzielnością majątkową.

zawarcie małżeństwa

W takim wypadku każdy z małżonków zarządza własnym majątkiem. Najczęściej umowę podpisują małżonkowie, którzy prowadzą własne działalności gospodarcze. Umowę o rozdzielczości majątkowej można zawrzeć również przed zawarciem małżeństwa, nazywa się ją wtedy intercyzą przedmałżeńską. W takim przypadku w ogóle nie dochodzi do powstania wspólnego majątku. Aby podpisać intercyzę, trzeba spełnić kilka warunków np.  do notariusza muszą stawić się obie strony umowy, żadna z nich nie może być ubezwłasnowolniona. Jeżeli umowę podpisują przyszli małżonkowie, a do ich ślubu nie dojdzie, to umowa jest po prostu nieważna.

Małżeńska umowa majątkowa - cel i modyfikacja

Najczęstszym celem zawierania umów małżeńskich, jest wyłączenie jednego z małżonków z odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez drugiego. Umowa może zostać zmodyfikowana w każdym momencie, zarówno przez małżonków, jak i przez osoby, które dopiero zamierzają zawrzeć związek małżeński. Takie zmiany należy wprowadzić poprzez sporządzenie nowej umowy majątkowej, która również powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Taka umowa majątkowa łączy się z pewnymi kosztami i czasem, który trzeba poświęcić, by dopełnić wszelkich formalności, ale daje gwarancję ważności i zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.